Trong nhiều năm, “khoảng trống chính sách” là rào cản lớn nhất khiến các nhà đầu tư ngần ngại rót vốn vào lĩnh vực lưu trữ năng lượng (BESS) tại Việt Nam. Tuy nhiên, giai đoạn 2024-2025 đã chứng kiến những bước tiến pháp lý thần tốc, dần hình thành một hành lang rõ ràng để “mở khóa” thị trường tiềm năng này.
Bài viết này sẽ cập nhật và phân tích những điểm nhấn quan trọng nhất trong khung pháp lý hiện hành dành cho BESS.
1. Luật Điện Lực (Sửa đổi) 2024: Sự Công Nhận Chính Thức
Có hiệu lực từ 01/02/2025, Luật Điện lực mới đã chính thức định danh pháp lý cho BESS. Hệ thống lưu trữ không còn là một khái niệm mơ hồ mà được công nhận là một thành phần cấu trúc của hệ thống điện, có vai trò cung cấp dịch vụ phụ trợ.
Luật cũng mở đường cho tư nhân tham gia đầu tư vào hạ tầng truyền tải và lưu trữ, đồng thời đưa ra các quy định khuyến khích phát triển các dự án năng lượng tái tạo kết hợp lưu trữ (Hybrid Systems).
2. “Chìa Khóa” Dòng Tiền: Cơ Chế Giá Dịch Vụ Phụ Trợ
Nhà đầu tư BESS sẽ kiếm tiền bằng cách nào? Câu trả lời nằm ở Thông tư số 11/2025/TT-BCT. Văn bản này quy định phương pháp xác định giá cho các dịch vụ phụ trợ hệ thống điện như điều tần (Frequency Regulation), dự phòng quay và khởi động đen.
Đây là bước đột phá quan trọng, cho phép các dự án BESS được trả phí không chỉ dựa trên lượng điện mua bán (kWh) mà còn dựa trên năng lực “trực chiến” để ổn định hệ thống (Capacity Payment).
3. Cơ Chế Giá Điện Hai Thành Phần: Động Lực Cho BESS Công Nghiệp
Một thay đổi lớn khác là việc thí điểm và lộ trình áp dụng rộng rãi giá điện hai thành phần (giá công suất và giá điện năng).
Cơ chế này sẽ buộc các khách hàng sản xuất lớn phải trả thêm phí cho công suất cực đại mà họ sử dụng. Điều này tạo ra động lực kinh tế mạnh mẽ để các nhà máy đầu tư BESS nhằm thực hiện cắt giảm phụ tải đỉnh (Peak Shaving), qua đó giảm chi phí công suất phải trả cho EVN. Đây được dự báo sẽ là dòng doanh thu ổn định và khả thi nhất cho phân khúc BESS thương mại & công nghiệp (C&I).
4. Những Khoảng Trống Còn Lại
Mặc dù đã có những bước tiến lớn, thị trường vẫn đang chờ đợi các hướng dẫn kỹ thuật chi tiết hơn, đặc biệt là bộ Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) chuyên biệt về an toàn phòng cháy chữa cháy cho pin Lithium-ion và các quy định cụ thể về đấu nối vào lưới điện phân phối.
Khung pháp lý cho BESS tại Việt Nam đang chuyển từ “đèn đỏ” sang “đèn vàng” và chuẩn bị chuyển sang “đèn xanh”. Các nhà đầu tư tiên phong nắm bắt được các thay đổi chính sách này sẽ có lợi thế lớn trong việc chiếm lĩnh thị trường năng lượng mới mẻ này.
